Czerniak - czym jest i dlaczego warto się badać - Skóra nie dla raka

Używamy plików cookies, aby pomóc w personalizacji treści, dostosowywać i analizować reklamy oraz zapewnić bezpieczne korzystanie ze strony. Kontynuując, wyrażasz zgodę na gromadzenie przez nas informacji. Szczegóły znajdziesz w zakładce: Polityka prywatności.

Czerniak to nowotwór złośliwy wywodzący się z melanocytów, komórek odpowiedzialnych za syntezę melaniny, barwnika nadającego kolor naszej skórze i do pewnego stopnia zapewniającego ochronę przed promieniowaniem ultrafioletowym (UVR). U osób z jasną karnacją bądź z predyspozycją genetyczną może dojść do transformacji nowotworowej, najczęściej w związku z narażeniem na zbyt intensywne promieniowanie UV. Czerniak może pojawić się wszędzie tam, gdzie obecne są komórki barwnikowe, również w miejscach niebędących bezpośrednio narażonymi na działanie słońca. Najczęściej lokalizuje się na skórze, jednak w rzadkich przypadkach może rozwninąć się również na błonach śluzowych, w gałce ocznej czy w macierzy paznokcia.

Od lat 80-tych zachorowalność na czerniaka wzrosła prawie 3-krotnie. Najwięcej przypadków notuje się wśród przedstawicieli rasy białej zamieszkujących lub często odwiedzających miejsca o dużym natężeniu promieniowania UV. Najczęściej są to mieszkańcy Australii i Nowej Zelandii, Skandynawii oraz Stanów Zjednoczonych. W Stanach Zjednoczonych czerniak plasuje się na piątym miejscu pod względem zapadalności u mężczyzn i na szóstym miejscu u kobiet. W tych populacjach dzięki rozpowszechnieniu profilaktyki i wczesnego wykrywania choroby 9/10 pacjentów przeżywa 5-lat od postawienia diagnozy.  

Chociaż w Polsce nowotwór ten nie należy do najczęstszych, to jednak diagnozę czerniaka co rok słyszy średnio 6 na 100 000 mieszkańców. Alarmującym zjawiskiem jest coroczny ok. 10% wzrost liczby zachorowań. Rocznie zgłaszanych jest ok. 3000 nowych przypadków, z przewagą kobiet. U 500 pacjentów już w momencie rozpoznania proces nowotworowy jest zaawansowany, bądź występują przerzuty. Najczęściej rozpoznawany jest w wieku 57 lat, jednak co piąty czerniak dotyczy osób młodych, przed 40 rokiem życia. Do 45 roku życia częściej występuje u kobiet, natomiast po 75 roku życia trzykrotnie częściej rozpoznawany jest u mężczyzn. W Polsce odsetek przeżyć 5-letnich jest ok. 20% niższy niż w krajach zachodnich. Zgony z powodu czerniaka częściej dotyczą mężczyzn.

Czerniak to groźny nowotwór cechujący się wysoką śmiertelnością z powodu dużej tendencji do dawania przerzutów, które mogą pojawić się nawet przy zmianie o względnie małej średnicy. Większe znaczenie rokownicze ma grubość nacieku.

Coraz częściej udaje nam się rozpoznać nowotwór we wczesnym stadium zaawansowania, ograniczony wyłącznie do naskórka. Cienkie czerniaki do 1 mm grubości są wyleczalne w blisko 100% za pomocą prostego wycięcia chirurgicznego. Z każdym kolejnym milimetrem szansa na wyleczenie spada. Wczesny czerniak rozpoznawany jest głównie dzięki czujności pacjentów oraz lekarzy wynikającej z rozpowszechniania wiedzy na temat czynników ryzyka i profilaktyki.

lek. Anna Gawdzik

Udostępnij